Veel motorschades en motorstoringen in de binnenvaart zijn terug te voeren op een slecht functionerend koelsysteem. Een koelvloeistofanalyse kan koelproblemen in een vroeg stadium signaleren, zodat tijdig kan worden ingegrepen.

‘Koelvloeistof die niet aan de specificaties voldoet kan oververhitting, corrosie en cavitatie veroorzaken en daardoor ernstige schade aan de motor en het scheepskoelsysteem’, stelt laboratoriummanager Edwin Heijnen van Pon Power uit Papendrecht, waar behalve oliemonsters ook koelvloeistofmonsters worden geanalyseerd. ‘Als je het koelwater nooit controleert, weet je niet of het nog de gewenste samenstelling heeft. In CAT ELC (Extended Long life Coolant), het door Caterpillar aanbevolen koelmiddel, moet bijvoorbeeld 50% glycol zitten om het kookpunt te verhogen en schade door vorst te voorkomen. Wanneer dat percentage te laag is, moet het worden aangevuld. Dat moet nauwkeurig gebeuren, want teveel glycol is ook niet goed.’

Zuurgraad
Behalve het glycol-gehalte controleert het laboratorium ook of er nog voldoende nitriet in de koelvloeistof zit. ‘Nitriet zorgt voor een beschermende laag over het metaal en gaat daardoor corrosie van het metaal tegen.’

Tevens wordt de geleidbaarheid van de koelvloeistof gemeten om een indicatie te krijgen van de hoeveelheid mineralen. Een magnetische deeltjestest toont de aanwezigheid van metaaldeeltjes aan, wat weer een indicatie geeft van de mate van slijtage van bepaalde onderdelen.

Een geautomatiseerde kleur- en pH-meting geeft de zuurgraad van het koelmiddel aan. ‘Wanneer de pH te laag is, is het koelwater te zuur. Dat versnelt weer de slijtage doordat het zuur metalen aantast. Deze geautomatiseerde oplossing met een UV-meter die de golflengte meet, en een pH-meter die de werkelijke pH meet, is het meest nauwkeurig.’

Brandlucht
Het laboratorium checkt het koelwater ook op de aanwezigheid van olie. ‘Dat kan bijvoorbeeld duiden op een lekkende oliekoeler.’ Tenslotte wordt de geur geanalyseerd. Een brandlucht wijst op uitlaatgassen in het koelwater. De koelvloeistof kan daardoor zelfs zwart worden. ‘Dat is code rood. Dan moet je meteen ingrijpen. In het keuringsrapport krijgt overigens elke gevonden waarde een kleurcode, groen, geel of rood.’

SPO-rapport
Accountmanager Service Klaas Krook van Pon Power stuit met enige regelmaat op motoren met koelproblemen. ‘Men heeft dan ooit een bepaald koelmiddel gebruikt en er daarna nooit meer naar gekeken. Of men heeft het bijgevuld met een ander koelmiddel of met gewoon water. De samenstelling komt dan niet meer met de specificaties van de motorfabrikant overeen. Soms zitten er dan zelfs echt gaten in het materiaal. Wie jaarlijks een koelwatercontrole uitvoert kan dat, met de resultaten, vermelden in het SPO-rapport voor de verzekeraar.’

Heijnen adviseert ELC-koelwater minimaal een keer per jaar te laten testen. ‘Testen kunnen per stuk worden besteld. Een koelwateranalyse-pakket met flesje en een gebruiksaanwijzing voor het op een juiste en veilige wijze nemen van een sample, kost 50 euro. De flesjes kunnen, net als oliemonsters, per post worden opgestuurd naar het laboratorium.’

Bron: Schuttevaer